● جايگاه موسيقي و موسيقي دانان نزد شهرياران ساساني:
● خسرو پرويز:
بعد از بهرام گور به پادشاهي خسرو پرويز مي رسيم و جايگاه موسيقي و موسيقي دانان را در دوره حكومت او بررسي مي كنيم.
" خسرو پرويز به گونه ي پر شوري به خنياگري علاقه مند بود و او بود كه از باربد (بزرگترين خنياگر عهد ساساني) حمايت مي كند.۱"
" در زمان خسرو اول مقام موسيقي دانان به مقام پستي تبديل شد و دوباره در زمان خسرو دوم به مقام بالاتر رفتند.۲"
در تارنماي افراز آمده است: " خسرو دوم (خسرو پرويز) هنگام افتتاح سد دجله موسيقي دانان را چون ساتراپ ها (استانداران) شركت داده بود.۳"
فخرالدين اسعد گرگاني در ويس و رامين آورده است كه: " ايام به كام خسرو پرويز بود. تمام وسايل عيش و نوش مهيا. نوازشگران مي نواختند و شاه باده نوشي مي كرد زيرا كه زمانه ي ناپايداري است و بر او اعتمادي نيست زيرا تا مشغول عيش هستي مرگ به سراغت مي آيد و بايد از اين جهان رخت بربندي.
يكي شب از شب نوروز خوش تر
چه شب از روز عيد اندوه كش تر
ز چنگ ، ابريشم دستان نوازان
دريده پرده هاي عشق بازان
سرود پهلوي در ناله ي چنگ
فكنده سوز آتش در دل سنگ
غزل برداشته رامشگر رود
كه بدرود اي نشاط و عيش ، بدرود۴
چون خسرو پرويز از مرگ بهرام چوبين آگاهي مي يابد ناراحت مي شود. بزرگان مملكت نيز مي گريند و بعد از سه روز باز ايامي را با شنيدن نواي دلكش سرودهاي باربد به شادكامي مي سپرد.
سه روز انده خورد بهر بهرام
نه با تخت آشنا مي شد نه با جام
طلب فرمود كردن باربد را
وزو درمان طلب شد درد خود را
در آمد باربد چون بلبلي مست
گرفته بربطي۵ چون آب در دست
ز صد دستان۶كه او را بود در ساز
گزيده كرد (سي لحن۷) خوش آواز۸
در ابتداي نگاشته ام در موضوع خسرو پرويز آوردم كه او پادشاهي بود كه بسيار به موسيقي علاقه مند بود.
————————————————
1. www.4mezrab.blogfa.com
2. استاد نفيسي ، سعيد/ تاريخ تمدن ايران ساساني / ص 25-۲۶
3. www.affraz.blogfa.com
۴. گرگاني ، فخرالدين اسعد / حسن ياسيني / (دو عاشقانه) گزيده ويس و رامين – خسرو و شيرين / 1382 / چاپ الو / تهران / ص 110
۵. بربط : نام سازي – عود – باربد عودي بسيار عالي و خوب و ساز ( كوك) در دست داشت .
۶. دستان : سرود ، آهنگ لحن .
۷. باربد سي لحن از دستگاههاي موسيقي مثل ( گنج بادآورد ، گنج گاو ، گنج سوخته ، تخت طاقديسي ، ناقوسي ، اورنگي ، مشك دانه ... ) مي خواند.
۸. گرگاني ، فخرالدين اسعد / حسن ياسيني / (دو عاشقانه) گزيده ويس و رامين – خسرو و شيرين / ص 120-121